रामराजे नेमके कोणाचे? राष्ट्रवादी, शिवसेना की महायुतीच्या समीकरणात नवा डाव?
मुलगा शिवसेनेच्या मंचावर, स्वतःची जिल्हा बँकेसाठी दोन मतदारसंघांतून उमेदवारी; रामराजेंच्या राजकीय भूमिकेचा उलगडा कधी?
फलटण | विजय भिसे | एव्हीबी माझा विशेष वृत्त
सातारा जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेच्या निवडणुकीने जिल्ह्यातील राजकारणाला नवे वळण दिले आहे. भाजप, राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि शिवसेना या महायुतीतील घटक पक्षांमध्ये जागावाटपावरून चर्चा सुरू असताना फलटणचे ज्येष्ठ नेते रामराजे नाईक-निंबाळकर यांच्या राजकीय भूमिकेबाबत अनेक प्रश्न उपस्थित होत आहेत. रामराजे नेमके कोणत्या पक्षाच्या कोट्यातून उमेदवारी मागणार? त्यांची निष्ठा राष्ट्रवादी काँग्रेसशी आहे की महायुतीतील नव्या राजकीय समीकरणांशी? पुत्र अनिकेतराजे आणि बंधू संजीवराजे यांच्या राजकीय वाटचालीचा त्यांच्या भूमिकेवर काय परिणाम होणार? या प्रश्नांची उत्तरे शोधण्याचा प्रयत्न या निवडणुकीच्या निमित्ताने सुरू झाला आहे.
राष्ट्रवादीची ओळख, पण शिवसेनेच्या मंचावरील राजकीय समीकरणे!
रामराजे नाईक-निंबाळकर यांची ओळख राष्ट्रवादी काँग्रेसमधील ज्येष्ठ नेते म्हणून राहिली आहे. मात्र, फलटण नगरपरिषद निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर त्यांच्या कुटुंबातील राजकीय घडामोडींनी वेगळेच चित्र निर्माण केले. त्यांचे पुत्र अनिकेतराजे नाईक-निंबाळकर यांनी शिवसेनेच्या (एकनाथ शिंदे गट) चिन्हावर नगराध्यक्षपदाची निवडणूक लढवली. त्यामुळे रामराजे यांच्या राजकीय भूमिकेबाबत चर्चा रंगली. त्यावेळी रामराजे यांनी आपण महायुतीत असल्याची भूमिका बऱ्याच वेळा मांडली आहॆ.
जिल्हा बँकेसाठी दोन मतदारसंघांतून अर्ज; नेमका हेतू काय?
सातारा जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेच्या निवडणुकीसाठी रामराजे नाईक-निंबाळकर यांनी विकास सेवा सोसायटी आणि कृषी उत्पादक व प्रक्रिया संस्था या दोन मतदारसंघांतून उमेदवारी अर्ज दाखल केला आहॆ
दोन मतदारसंघांतून अर्ज दाखल करण्याच्या निर्णयामुळे त्यांच्या पुढील भूमिकेबाबत चर्चा सुरू झाली. कोणत्या मतदारसंघातून प्रत्यक्ष निवडणूक लढवायची, कोणत्या अर्जावर भर द्यायचा आणि महायुतीच्या जागावाटपात त्यांच्या उमेदवारीला कोणत्या पक्षाचा पाठिंबा मिळणार, हे प्रश्न महत्त्वाचे ठरतात.
रामराजेंनी स्वतःला राजकारणातून निवृत्त झाल्याचे म्हटल्याची चर्चा एका बैठकीनंतर झाली होती. तरीही दोन मतदारसंघांतून अर्ज दाखल झाल्याने त्यांच्या राजकीय भूमिकेबाबत संभ्रम निर्माण झाला. मात्र, अर्ज दाखल करणे म्हणजे निवडणूक लढवण्याचा अंतिम निर्णय किंवा पक्षीय कोटा निश्चित होणे नव्हे.
भाजप, राष्ट्रवादी आणि शिवसेना; उमेदवारीचा कोटा कोणाचा?
जिल्हा बँकेच्या निवडणुकीत महायुतीतील जागावाटपाचा प्रश्न महत्त्वाचा आहे. भाजप, राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि शिवसेना या तिन्ही पक्षांच्या मागण्या, संबंधित मतदारसंघांतील ठरावांचे संख्याबळ आणि स्थानिक राजकीय समीकरणे यांचा विचार करून जागावाटप निश्चित होण्याची अपेक्षा आहे.
अशा परिस्थितीत रामराजेंच्या उमेदवारीबाबत तीन प्रश्न पुढे येतात.
पहिला प्रश्न — राष्ट्रवादी काँग्रेसचा कोटा: रामराजेंची उमेदवारी राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या कोट्यातून निश्चित होते का?
दुसरा प्रश्न — महायुतीतील तडजोड: पक्षीय कोट्याऐवजी महायुतीतील नेत्यांच्या परस्परसंमतीतून त्यांच्या उमेदवारीचा मार्ग मोकळा होतो का?
तिसरा प्रश्न — स्थानिक सहकाराचे गणित: संबंधित मतदारसंघातील ठराव, सहकारी संस्थांचा पाठिंबा आणि उमेदवारांची पात्रता यांवर निर्णय होतो का?
या तिन्ही पर्यायांबाबत चर्चा होऊ शकते; मात्र अधिकृत निर्णयाची पुष्टी नसताना कोणताही पर्याय अंतिम मानता येणार नाही.
संजीवराजेंची भूमिका आणि फलटणमधील राजकीय समीकरणे
रामराजेंचे बंधू संजीवराजे नाईक-निंबाळकर यांचीही जिल्हा बँकेच्या निवडणुकीत महत्त्वाची भूमिका आहे. त्यांनी विकास सेवा सोसायटी मतदारसंघातून उमेदवारी अर्ज दाखल केला आहॆ त्यामुळे एकाच कुटुंबातील नेत्यांच्या उमेदवारी आणि पक्षीय समन्वयाचा मुद्दा चर्चेत आला आहे.
फलटणमध्ये रामराजे गट आणि रणजितसिंह नाईक-निंबाळकर यांच्याशी संबंधित राजकीय गटांतील स्पर्धा आधीपासूनच चर्चेचा विषय आहे. जिल्हा बँकेतील उमेदवारी, जागावाटप आणि माघारीच्या निर्णयांचा या स्थानिक समीकरणांवर परिणाम होऊ शकतो. मात्र, कोणत्या गटाला किती फायदा किंवा नुकसान होईल, याबाबत अंतिम उमेदवार यादी आणि निवडणुकीतील प्रत्यक्ष घडामोडी महत्त्वाच्या ठरतील.
‘ना घर का, ना घाट का’ की राजकीय समन्वयाची रणनीती?
रामराजेंच्या राजकीय भूमिकेबाबत सध्या दोन वेगवेगळ्या दृष्टिकोनांतून चर्चा होत आहे. एका बाजूला त्यांच्या राष्ट्रवादी काँग्रेसमधील ओळखीचा प्रश्न आहे, तर दुसरीकडे कुटुंबातील सदस्यांची शिवसेनेशी असलेली राजकीय जवळीक आणि महायुतीतील समन्वयाचा मुद्दा आहे.
या पार्श्वभूमीवर ‘ना घर का, ना घाट का’ अशी टीका राजकीय चर्चेत केली जाऊ लागली आहॆ . मात्र, ही राजकीय टिप्पणी आहे; वस्तुस्थितीचा सिद्ध झालेला निष्कर्ष नाही. रामराजेंची अधिकृत पक्षीय भूमिका, उमेदवारी कोणत्या कोट्यातून निश्चित होते आणि अंतिम निवडणुकीत ते कोणत्या भूमिकेत राहतात, यावरच या चर्चेचे उत्तर अवलंबून आहे.
राजकारणात पक्षीय निष्ठा, स्थानिक सहकार क्षेत्रातील संबंध आणि निवडणुकीतील तडजोडी या वेगवेगळ्या पातळ्यांवर काम करत असतात. त्यामुळे एखाद्या नेत्याची राजकीय भूमिका केवळ त्याच्या कुटुंबातील सदस्यांच्या पक्षप्रवेशावरून ठरवता येत नाही.
आता सर्वांचे लक्ष अधिकृत घोषणेकडे
सातारा जिल्हा बँकेच्या निवडणुकीत रामराजेंची उमेदवारी कोणत्या पक्षाच्या कोट्यातून निश्चित होणार, कोणत्या मतदारसंघातून ते प्रत्यक्ष मैदानात राहणार आणि महायुतीतील नेते त्यांच्या उमेदवारीबाबत कोणता निर्णय घेणार, हे प्रश्न अद्याप महत्त्वाचे आहेत.
रामराजे राष्ट्रवादी काँग्रेसचे की शिवसेनेच्या राजकीय समीकरणांशी जोडलेले? या प्रश्नाचे उत्तर केवळ राजकीय चर्चेतून मिळणार नाही. त्यांच्या अधिकृत पक्षीय भूमिकेची आणि महायुतीच्या अंतिम जागावाटपाची घोषणा झाल्यानंतरच चित्र स्पष्ट होईल.
जिल्हा बँकेची निवडणूक आता केवळ संचालकपदापुरती मर्यादित राहिलेली नाही; ती फलटणमधील नेतृत्व, सहकार क्षेत्रातील प्रतिनिधित्व आणि महायुतीतील समन्वयाचीही कसोटी ठरत आहे.
एव्हीबी माझाचा सवाल — रामराजेंची उमेदवारी कोणाच्या कोट्यातून? राष्ट्रवादीचा झेंडा की महायुतीचा समन्वय? उत्तराची प्रतीक्षा कायम!
